Get Active and Live Longer

Physical Activity Is Good For You

An Plean Náisiúnta um Ghníomhaíocht Fhisiciúil

Is dóigh go bhfuil gníomhaíocht fhisiciúil ar an aon rud is tábhachtaí amháin is féidir linn a dhéanamh chun ár sláinte fhisiciúil, ár meabhairshláinte agus ár bhfolláine a fheabhsú. Is é an bealach is fearr le bheith sláintiúil ná dul i mbun gníomhaíocht fhisiciúil, lena n-áirítear stíl mhaireachtála ghníomhach a bheith agat, aclaíocht rialta a dhéanamh agus bia sláintiúil a ithe.

Cad is gníomhaíocht fhisiciúil ann? Is féidir le gníomhaíocht fhisiciúil a bheith ina haclaíocht fhoirmiúil a bhíonn pleanáilte, struchtúrtha agus athchleachtach i bhformhór na gcásanna agus arb é is aidhm dó acmhainn fhisiciúil a choinneáil nó a fheabhsú. Is féidir léi a bheith ina spórt, ar gníomhaíocht lúthchleasaíochta é a éilíonn scil nó cumas fisiciúil agus a dhéantar ar bhealach iomaíoch go minic. Rud is tábhachtaí fós, is téarma leathan í gníomhaíocht fhisiciúil a chuimsíonn cuid mhór cineálacha éagsúla gluaiseachta, amhail súgradh gníomhach, siúl, damhsa, garraíodóireacht agus obair tí. Thar aon rud eile, ba chóir di bheith sultmhar!

Sainmhíníonn an Eagraíocht Dhomhanda Sláinte gníomhaíocht fhisiciúil mar aon ghluaiseacht coirp a tháirgeann na matáin chnámharlaigh, a chaitheann níos mó fuinnimh ná mar a chaitear ar suaimhneas agus a chuireann leis an tsláinte. Sainaithníodh neamhghníomhaíocht fhisiciúil a bheith ar an gceathrú príomhthoisc riosca ba mhó ó thaobh mortlaíocht dhomhanda de, agus í ina cúis le 3.2 milliún bás ar fud an domhain (an Eagraíocht Dhomhanda Sláinte | Gníomhaíocht fhisiciúil: www.who.int/topics/physical_activity/en/).

Baineann tábhacht le gach gníomhaíocht fhisiciúil agus má dhéantar a thuilleadh, is amhlaidh is fearr é. Trí ghníomhaíocht fhisiciúil a dhéanamh mar chuid dár saol laethúil, cibé acu is sa bhaile, ar scoil, san ionad oibre nó le linn súgartha a dhéantar í, is féidir linn cabhrú le saol níos faide agus caighdeán beatha níos fearr a bheith againn.

Cá mhéad gníomhaíocht fhisiciúil ba chóir dom a dhéanamh?

Rinne an Roinn Sláinte agus Feidhmeannacht na Seirbhíse Sláinte na Treoirlínte Náisiúnta um Ghníomhaíocht Fhisiciúil d’Éirinn a fhoilsiú sa bhliain 2009

Leanaí agus Daoine Óga  (2-18 bliain d’aois)

Ba chóir do gach leanbh agus duine óg bheith gníomhach, ar leibhéal atá idir measartha agus dian, ar feadh 60 nóiméad ar a laghad in aghaidh an lae. Ba chóir dóibh tabhairt faoi chleachtaí chun matáin a neartú, solúbthacht a fheabhsú agus cnámha a láidriú 3 huaire sa tseachtain.

Daoine Fásta (18-64 bliain d’aois)

Ba chóir do dhaoine fásta tabhairt faoi ghníomhaíocht mheasartha ar feadh 30 nóiméad ar a laghad in aghaidh an lae, cúig lá sa tseachtain (nó 150 nóiméad san iomlán sa tseachtain). Is féidir babhtaí gearra gníomhaíochta a chur san áireamh sna treoirlínte sin freisin. Ba chóir na babhtaí sin a bheith ar siúl ar feadh 10 nóiméad ar a laghad.

Daoine Scothaosta (65 bliain nó níos sine)

Ba chóir do dhaoine scothaosta tabhairt faoi ghníomhaíocht mheasartha ar feadh 30 nóiméad ar a laghad in aghaidh an lae, cúig lá sa tseachtain, nó 150 nóiméad san iomlán sa tseachtain. Ba chóir dóibh díriú ar ghníomhaíocht aeróbach, ar mhatáin a neartú agus ar chothromaíocht.

Daoine Fásta faoi Mhíchumas

Ba chóir do dhaoine fásta faoi mhíchumas bheith chomh gníomhach agus is féidir. Ba chóir dóibh féachaint leis na treoirlínte do dhaoine fásta a chomhlíonadh, is é sin, tabhairt faoi ghníomhaíocht measartha dian ar feadh 30 nóiméad ar a laghad in aghaidh an lae, cúig lá sa tseachtain. Is féidir babhtaí gearra gníomhaíochta a chur san áireamh sna treoirlínte sin freisin. Ba chóir na babhtaí sin a bheith ar siúl ar feadh 10 nóiméad ar a laghad. Is é an teachtaireacht is tábhachtaí maidir le gníomhaíocht fhisiciúil ná go ndéanann aon chineál gníomhaíochta fisiciúla maith duit. Is féidir leat tosú go mall. Mura mbíonn tú ag déanamh mórán gníomhaíochta fisiciúla, déan iarracht beagáinín a dhéanamh. Má bhíonn tú ag déanamh beagáinín, déan iarracht tuilleadh a dhéanamh. Bíodh sé mar aidhm agat na Treoirlínte a chomhlíonadh le himeacht ama. Le haghaidh tuilleadh faisnéise agus roinnt moltaí duitse agus do do theaghlach a fháil, caith súil ar an suíomh Gréasáin Get Ireland Active. I gcomhpháirt leis an Roinn Iompair, Turasóireachta agus Spóirt agus le comhpháirtithe tábhachtacha eile, tá leagan nua den Phlean Náisiúnta um Ghníomhaíocht Fhisiciúil á fhorbairt againn faoi láthair. Ba mhaith linn rannpháirtíocht mhéadaithe i ngníomhaíocht fhisiciúil a spreagadh i measc gach duine agus feasacht a mhéadú ar cé chomh tábhachtach is atá gníomhaíocht fhisiciúil dúinn mar dhaoine aonair agus don tsochaí i gcoitinne.